Fiqh

വിജ്ഞാനം തേടിക്കൊണ്ടുള്ള യാത്രയുടെ വിധി

വിജ്ഞാനം തേടിയുള്ള യാത്രകള്‍ക്ക് ഏറെ പഴക്കമുണ്ട്. മുമ്പ് കഴിഞ്ഞുപോയ പല ഇസ്‌ലാമിക നാഗരികതകളിലും വിജ്ഞാനം തേടിയ യാത്രകള്‍ നടത്തിയ പണ്ഡിതന്‍മാരുണ്ട്. എന്നാല്‍ വൈജ്ഞാനിക യാത്രകള്‍ നടത്തിയ പണ്ഡിതന്‍മാരുടെ കാര്യത്തില്‍ ഇസ്‌ലാമല്ലാത്ത മറ്റേതെങ്കിലും നാഗരികതയോ സമൂഹമോ പ്രസിദ്ധമായിട്ടില്ല. മാത്രമല്ല, ഇസ്‌ലാമിക ചരിത്രത്തിന്റെ ഏടുകള്‍ മറിക്കുമ്പോള്‍ വിജ്ഞാനം തേടി ഒരു നാട്ടില്‍ നിന്നും മറ്റു നാടുകളിലേക്ക് യാത്ര ചെയ്യാത്തവരായ പണ്ഡിതന്‍മാരെ അപൂര്‍വമായി മാത്രമേ കാണാനാവൂ.

ആദ്യം സ്വന്തം നാട്ടിലെ പണ്ഡിതന്‍മാരില്‍ നിന്ന് അറിവ് നേടി അതുകൊണ്ട് മതിയാക്കാതെ മറ്റു നാടുകളിലെ പണ്ഡിതന്‍മാരില്‍ നിന്നുള്ള അറിവ് തേടി യാത്ര ചെയ്യുന്ന പതിവാണുണ്ടായിരുന്നത്. അവിടത്തെ പണ്ഡിതന്‍മാരുടെ വൈജ്ഞാനിക ഉറവയില്‍ നിന്ന് കോരിക്കുടിക്കാനും കൂടുതല്‍ അറിവ് നേടാനും അറിവ് നേടുന്നതിലെ മറ്റ് രീതിശാസ്ത്രങ്ങള്‍ അറിയുന്നതിനും വേണ്ടിയാണത്.

ഇസ്‌ലാമിലെ ആദ്യ വൈജ്ഞാനിക യാത്ര
ഇസ്‌ലാമില്‍ ആദ്യമായി വിജ്ഞാനം തേടി യാത്രകള്‍ നടത്തിയത് സഹാബിമാരായിരുന്നു. തങ്ങളുടെ നാടുകളില്‍ നിന്ന് അറിവ് തേടി അവര്‍ പ്രവാചകന്‍(സ)യുടെ അടുത്തേക്ക് യാത്ര ചെയ്തു. അറിവ് നേടാന്‍ തിരുമേനിക്കൊപ്പം നീണ്ട കാലം താമസിച്ച ശേഷമായിരുന്നു അവര്‍ തങ്ങളുടെ നാടുകളിലേക്ക് മടങ്ങിപ്പോയിരുന്നത്. ഇസ്‌ലാമിക ചരിത്രത്തില്‍ ഏറ്റവുമധികം വൈജ്ഞാനിക യാത്രകള്‍ നടന്നത് ഹിജ്‌റ ഒമ്പത്, പത്ത് വര്‍ഷങ്ങളിലാണ്. ഓരോരോ സംഘങ്ങള്‍ നബി(സ)യുടെ അടുക്കലെത്തി തങ്ങളുടെ ഇസ്‌ലാം സ്വീകരണം പ്രഖ്യാപിക്കുകയും പിന്നീട് അദ്ദേഹത്തില്‍ നിന്ന് അറിവ് നേടുകയും ചെയ്തു.

ബനൂ ലൈഥ് ബിന്‍ ബക്ര്‍ ബിന്‍ അബ്ദുമനാത് ബിന്‍ കനാനഃ ഗോത്രത്തില്‍ നിന്നുള്ള ചില സഹാബിമാര്‍ ഹിജ്‌റ ഒമ്പതാം വര്‍ഷം നടത്തിയ യാത്ര ഏറ്റവും പഴക്കമുള്ള വൈജ്ഞാനിക യാത്രകളിലൊന്നാണ്. മദീനയില്‍ പ്രവാചകന്‍(സ)യുടെ അടുക്കലെത്തിയ അവര്‍ 20 ദിവസം അവിടെ താമസിച്ചു. പിന്നീട് അവരോട് തങ്ങളുടെ നാടുകളിലേക്ക് മടങ്ങി ചെന്ന് അവരെ പഠിപ്പിക്കാന്‍ കല്‍പിച്ചു. അവരിലൊരാളായ മാലിക് ബിന്‍ ഹുവൈരിഥ്(റ) പറഞ്ഞതായി ബുഖാരി റിപോര്‍ട്ട് ചെയ്യുന്നു: ”ഞങ്ങള്‍ കുറച്ച് യുവാക്കള്‍ നബി(സ)യുടെ അടുക്കലെത്തി. ദിവസം ഞങ്ങളദ്ദേഹത്തിന്റെ അടുക്കല്‍ വസിച്ചു. ഞങ്ങള്‍ക്ക് കുടുംബത്തോടൊപ്പമെത്താന്‍ ആഗ്രഹമുണ്ടെന്ന് അദ്ദേഹം കരുതി. കുടുംബത്തില്‍ വിട്ടേച്ചു പോന്നതിനെ കുറിച്ച് അദ്ദേഹം ഞങ്ങളോട് ചോദിച്ചു. ഞങ്ങളത് അറിയിച്ചു കൊടുക്കുകയും ചെയ്തു. അദ്ദേഹം നിര്‍മലനും കാരുണ്യവാനുമായിരുന്നു. അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: നിങ്ങള്‍ നിങ്ങളുടെ ആളുകളിലേക്ക് മടങ്ങുക. അവരെ പഠിപ്പിക്കുകയും പരിശീലിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുക. ഞാന്‍ എങ്ങനെ നമസ്‌കരിക്കുന്നതാണോ നിങ്ങള്‍ കണ്ടിട്ടുള്ളത് അതുപോലെ നമസ്‌കരിക്കുക. നമസ്‌കാരത്തിന്റെ സമയമായാല്‍ നിങ്ങളിലൊരാള്‍ ബാങ്ക് വിളിക്കണം. പിന്നീട് നിങ്ങളില്‍ മുതിര്‍ന്നവന്‍ ഇമാമത്ത് നില്‍ക്കുകയും ചെയ്യണം.”

നബി(സ) വൈജ്ഞാനിക യാത്രകളെ കുറിച്ച് പ്രവചനം നടത്തിയിട്ടുണ്ട്. അറിവ് തേടി യാത്രകള്‍ നടത്താന്‍ സ്വഹാബിമാരെ അദ്ദേഹം ഉപദേശിക്കുകയും ചെയ്തു. പ്രവാചകന്റെ(സ) വസിയ്യത്ത് കാത്തുസൂക്ഷിച്ച സഹാബിമാരുടെ അടുത്തേക്കായിരുന്നു താബിഇകളുടെ വിജ്ഞാനം തേടിയുള്ള യാത്രകള്‍. അബൂഹാറൂനില്‍ അബ്ദിയില്‍ നിന്ന് തിര്‍മിദിയുടെ ഇബ്‌നുമാജയും റിപോര്‍ട്ട് ചെയ്യുന്നു: ”ഞങ്ങള്‍ അബൂസഈദില്‍ ഖുദ്‌രിയുടെ(റ) അടുക്കല്‍ എത്തി. അപ്പോള്‍ അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: പ്രവാചകന്‍(സ)യുടെ വസിയ്യത്തിന് സ്വാഗതം. പ്രവാചകന്‍(സ) പറഞ്ഞു: തീര്‍ച്ചയായും ജനങ്ങള്‍ നിങ്ങളെ പിന്തുടരും. ദീനില്‍ അവഗാഹം നേടുന്നതിനായി ഭൂമിയുടെ പല ഭാഗങ്ങളില്‍ നിന്നും ആളുകള്‍ നിങ്ങളുടെ അടുത്തെത്തും. അവര്‍ നിങ്ങളുടെ അടുത്തെത്തിയാല്‍ അവരെ നന്മ കൊണ്ട് ഉപദേശിക്കുക.”

വൈജ്ഞാനിക യാത്രയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പ്രധാന വിധികള്‍:
1) ഒന്ന്, അറിവ് തേടിയുള്ള യാത്രയുടെ വിധി:
അറിവ് തേടിക്കൊണ്ടുള്ള യാത്ര സാമൂഹ്യബാധ്യതയോ (ഫര്‍ദ് കിഫായ)് ഐശ്ചികമായ കര്‍മമോ ആവാം.

സാമൂഹ്യബാധ്യതയാകുന്നതെപ്പോള്‍?
അറിവ് തേടുന്നയാള്‍ ജീവിക്കുന്ന പ്രദേശത്ത് ആവശ്യമായിട്ടുള്ള അറിവ് ഇല്ലാതിരിക്കുകയും മുസ്‌ലിംകള്‍ക്ക് പ്രസ്തുത അറിവ് ആവശ്യമായിരിക്കുകയും ചെയ്യുമ്പോഴാണ് അറിവ് തേടി യാത്ര ചെയ്യല്‍ സാമൂഹ്യബാധ്യതയാവുന്നത്. അത് മതവിഷയങ്ങളോ ഭൗതിക വിഷയങ്ങളോ ആവാം. ഖുര്‍ത്വുബി അദ്ദേഹത്തിന്റെ തഫ്‌സീറില്‍ പറയുന്നു: ”സത്യവിശ്വാസികള്‍ ഒന്നടങ്കം യുദ്ധത്തിനു പുറപ്പെടേണ്ടിയിരുന്നില്ല. അവരില്‍ ഓരോ വിഭാഗത്തില്‍നിന്നും ഒരു സംഘം ദീനില്‍ പാണ്ഡിത്യം നേടാന്‍ പോകാത്തതെന്തുകൊണ്ട്? സ്വന്തം സമൂഹത്തിലേക്കു തിരിച്ചുവന്നാല്‍ അവര്‍ക്ക് ഉദ്‌ബോധനം നല്‍കാനും അതുവഴി അവര്‍ തിന്മകളെക്കുറിച്ച് കരുതലുള്ളവരാകാനും.” (അത്തൗബ: 122) അറിവ് നേടലും അതിന് പ്രേരിപ്പിക്കലും നിര്‍ബന്ധമില്ലെങ്കിലും അഭികാമ്യമാണെന്ന് വ്യക്തമാക്കുന്ന മുജാഹിദ്, ഖതാദഃ, തുടങ്ങിയവരുടെ വാക്കുകളും അറിവ് നേടല്‍ നിര്‍ബന്ധമാണെന്ന് വ്യക്തമാക്കുന്നതാണ്. ആര്‍ക്ക് മേലാണ് സാമൂഹ്യബാധ്യതയെന്ന് ഇമാം ശാത്വിബി അദ്ദേഹത്തിന്റെ മുവാഫഖാത്തില്‍ പറയുന്നു: അതൊരു പൊതു ആവശ്യമാകുമ്പോള്‍ സമൂഹത്തിന് നേര്‍ക്കാണത്. എന്നാല്‍ അത് നേടാന്‍ ഒരാള്‍ക്ക് കഴിവുണ്ടെങ്കില്‍ അയാളുടെ വ്യക്തി ബാധ്യതയാണത്.

ഐശ്ചികമാകുന്നതെപ്പോള്‍? ഒരു നാട്ടില്‍ അറിവ് നേടിയവര്‍ ഉണ്ടായിരിക്കെ മറ്റൊരാള്‍ ആ അറിവ് തേടി യാത്ര പോകുകയോ അല്ലെങ്കില്‍ പ്രസ്തുത അറിവ് അനിവാര്യമില്ലാത്ത ഒന്നായിരിക്കുകയോ ചെയ്യുമ്പോള്‍ അതിന് വേണ്ടിയുള്ള യാത്ര ഐശ്ചികമാണ്. ഈ പറഞ്ഞതെല്ലെ പുരുഷനെ സംബന്ധിക്കുന്ന വിധിയാണ്.

2) സ്ത്രീകളുടെ വൈജ്ഞാനിക യാത്ര
അറിവ് നേടാനുള്ള സ്ത്രീകളുടെ യാത്രയുടെ വ്യത്യസ്ത അവസ്ഥകളുണ്ട്. അവയില്‍ ഒന്നാമത്തേത്, സ്ത്രീ രക്തബന്ധുവിനൊപ്പം അറിവ് നേടാന്‍ യാത്ര ചെയ്യുന്നതാണ്. പുരുഷന്റെ യാത്രയുടെ വിധി തന്നെയാണ് ഇതിന്നു. അനുവദനീയമായ യാത്രയാണത്.

രക്തബന്ധു കൂടെയില്ലാതെ അറിവ് നേടാനായി യാത്ര ചെയ്യലാണ് രണ്ടാമത്തേത്. ഇക്കാലത്ത് നമുക്കിടയില്‍ വളരെ സുപരിചിതവും ധാരാളം നടക്കുന്നതുമായ ഒന്നാണിത്. മഹ്‌റം (രക്തബന്ധു) കൂടെയില്ലാതെ സ്ത്രീക്ക് യാത്ര ചെയ്യുന്നതിന് പ്രത്യേകിച്ച് തടസ്സമൊന്നുമില്ലെന്ന ധാരണയാണ് ആളുകള്‍ക്കിടയില്‍ നിലനില്‍ക്കുന്നത്. സുന്നത്തായ ഹജ്ജ്, സന്ദര്‍ശനം, കച്ചവടം, വിനോദയാത്ര, അറിവ് തേടിക്കൊണ്ടുള്ള യാത്ര തുടങ്ങിയവ പോലുള്ള നിര്‍ബന്ധമല്ലാത്ത ഏത് യാത്രയിലും സ്ത്രീക്കൊപ്പം ഭര്‍ത്താവോ രക്ത ബന്ധുവായ ആരെങ്കിലുമോ കൂടെയുണ്ടാവണമെന്നാണ് കര്‍മശാസ്ത്ര പണ്ഡിതന്‍മാര്‍ അഭിപ്രായപ്പെട്ടിട്ടുള്ളത്.

ഇമാം നവവി പറയുന്നു: സ്ത്രീക്ക് മഹ്‌റമിനോട് കൂടിയല്ലാതെ ഹജ്ജും ഉംറയും ഒഴികെയുള്ള ആവശ്യങ്ങള്‍ക്ക് യാത്ര പുറപ്പെടാവതല്ല എന്നതില്‍ പണ്ഡിതന്‍മാര്‍ക്ക് ഏകാഭിപ്രായമാണുള്ളത്. എന്നാല്‍ ഹിജ്‌റ ഇതില്‍ നിന്ന് ഒഴിവാണ്. മഹ്‌റം കൂടെയില്ലെങ്കിലും സ്ത്രീക്ക് അനിസ്‌ലാമിക രാഷ്ട്രത്തില്‍ നിന്നും ഇസ്‌ലാമിക രാഷ്ട്രത്തിലേക്ക് ഹിജ്‌റ ചെയ്യാമെന്നതില്‍ പണ്ഡിതന്‍മാര്‍ യോജിച്ചിരിക്കുന്നു. അനിസ്‌ലാമിക രാഷ്ട്രത്തില്‍ അവര്‍ക്ക് തന്റെ ദീന്‍ അനുഷ്ഠിക്കാന്‍ സാധിക്കാതിരിക്കുകയും തന്റെ വിശ്വാസത്തിനും ജീവനും അപകടമുണ്ടാകുമെന്ന് ഭയക്കുകയും ചെയ്യുന്നുവെങ്കില്‍ അതിന് ശേഷവും അവിടെ തന്നെ താമസിക്കുന്നത് നിഷിദ്ധമാണ്. എന്നാല്‍ ഹജ്ജ് വൈകിപ്പിക്കുന്നത് അതുപോലെയല്ല. ഹജ്ജിന്റെ കാര്യത്തില്‍ അത് ഉടന്‍ നിര്‍വഹിക്കേണ്ടതുണ്ടോ അതല്ല നീട്ടിവെക്കാമോ എന്നതില്‍ വ്യത്യസ്ത അഭിപ്രായങ്ങളുണ്ട്.

എന്നാല്‍ സ്ത്രീ യാത്ര ചെയ്യുന്നത് നിര്‍ഭത്വം നല്‍കുന്ന സംഘത്തോടൊപ്പമാവുകയും അവളുടെ ജീവനോ അഭിമാനത്തിനോ ക്ഷതമേല്‍ക്കുമെന്ന് ഭയക്കുകയും ചെയ്യുന്നില്ലെങ്കില്‍ സുരക്ഷിതത്വം ഉറപ്പാക്കി കൊണ്ട് യാത്ര ചെയ്യുന്നത് അവള്‍ക്ക് അനുവദനീയമാണ്. ഇവ്വിഷയകമായി ഫത്‌വ കൗണ്‍സില്‍ ഫത്‌വ നല്‍കിയിരിക്കുന്നത് കാണാം. വൈദ്യം പഠിക്കുന്നതിനോ പഠിപ്പിക്കുന്നതിനോ സ്ത്രീകളെ ചികിത്സിക്കുന്നതിനോ, സുരക്ഷിതത്വം ഉറപ്പുള്ള സ്ത്രീകളുടെ സംഘത്തോടൊപ്പമാണെങ്കില്‍ മഹ്‌റം ഇല്ലാതെ തന്നെ മറ്റൊരു നാട്ടില്‍ വസിക്കുന്നത് സ്ത്രീക്ക് അനുവദനീയമാണ്. എന്നാല്‍ ഭര്‍ത്താവിന്റെയോ രക്തബന്ധുവിന്റെയോ അഭാവം കുഴപ്പത്തിലകപ്പെടുമെന്നെ ഭയക്കുന്നുണ്ടെങ്കില്‍ അത് അനുവദനീയവുമല്ല. പുരുഷന്‍മാരെ നേരിട്ട് ചികിത്സിക്കുന്നതിനാണെങ്കിലും നിര്‍ബന്ധതിത സാഹചര്യത്തിലല്ലാതെ അനുവദനീയമല്ല, അപ്പോഴും പുരുഷനൊപ്പം അവള്‍ ഒറ്റക്കാവാരുത് എന്ന നിബന്ധന പാലിക്കുകയും വേണം.

വിധികള്‍ക്ക് അവയുടേതായ ഉദ്ദേശ്യലക്ഷ്യങ്ങളും കാരണങ്ങളുമുണ്ട്. വിധികള്‍ രണ്ട് തരമാണുള്ളത്. ഒന്ന് വിധി പറുയുന്ന കാര്യം തന്നെ ലക്ഷ്യമാക്കപ്പെടുന്നത്. രണ്ടാമത്തേത് അതല്ലാത്ത മറ്റൊരു കാര്യം ലക്ഷ്യമാക്കപ്പെടുന്നത്. വിധിയില്‍ പറയുന്ന കാര്യം തന്നെ ലക്ഷ്യമാക്കപ്പെടുന്ന വിധികളില്‍ പൊതുവെ മാറ്റം ഉണ്ടാവില്ല. എന്നാല്‍ രണ്ടാമത് പറഞ്ഞ ഇനത്തില്‍ കാരണങ്ങള്‍ക്കനുസരിച്ച് വിധിയിലും മാറ്റം വരാം. സ്ത്രീ യാത്ര ചെയ്യുന്നത് വിലക്കുന്ന വിധിയില്‍ അടിസ്ഥാനപരമായി സ്ത്രീയുടെ യാത്രയെയല്ല നിഷിദ്ധമാക്കുന്നത്. മറിച്ച് അവളുടെ സുരക്ഷയാണ് അതില്‍ ലക്ഷ്യമാക്കപ്പെടുന്നത്. അവളുടെ ദുര്‍ബലതയും പ്രതിരോധിക്കാനുള്ള ശേഷിക്കുറവും പരിഗണിച്ചാണത്. തന്റെ അഭിമാനത്തിനോ ശരീതത്തിനോ ക്ഷതമേല്‍ക്കുമെന്ന് ഒരു സ്ത്രീ ഭയന്നാല്‍ അവള്‍ ഒറ്റക്ക് യാത്ര ചെയ്യുന്നത് നിഷിദ്ധമാണ്. മഹ്‌റമിന്റെ സാന്നിദ്ധ്യം അവള്‍ക്ക് സംരക്ഷണം നല്‍കുന്നതിനാണ്. തടയുന്നതിനുള്ള കാരണം ഇല്ലാതായിക്കഴിഞ്ഞാല്‍ വിധി അനുവദനീയം എന്നതായി മാറുകയും ചെയ്യും.

3) അറിവിന്റെ ഇനങ്ങള്‍
ശാത്വിബി അറിവിനെ മൂന്നായി തരം തിരിച്ചിരിക്കുന്നു. അനിവാര്യമായ അറിവ്, അഭികാമ്യമായ അറിവ്, ഇവ രണ്ടുമല്ലാത്ത അറിവ് എന്നിവയാണവ. ഒന്നാമത്തെ ഇനം അറിവിന് വേണ്ടി യാത്ര ചെയ്യല്‍ നിര്‍ബന്ധമാണ്. ഇരുലോകത്തെയും ക്ഷേമത്തിനാവശ്യമായ അറിവുകളാണവ. രണ്ടാമത്തെ ഇനം അറിവ് അനിവാര്യമല്ലെങ്കിലും അതിന് വേണ്ടി യാത്ര ചെയ്യുന്നത് അഭികാമ്യമാണ്. എന്നാല്‍ മൂന്നാമത്തെ ഇനം അറിവിന് വേണ്ടി യാത്ര ചെയ്യില്‍ നിഷിദ്ധമാണ്. സത്യത്തിന് വിരുദ്ധവും അടിസ്ഥാന രഹിതവുമായ അറിവുകള്‍ക്ക് വേണ്ടിയുള്ള യാത്ര അത്തരത്തില്‍ പെട്ടതാണ്.

4) മാതാപിതാക്കളുടെ അനുമതി
അറിവ് നേടാനുള്ള യാത്രക്ക് മാതാപിതാക്കളുടെ അനുമതി വേണോ എന്നതില്‍ പണ്ഡിതന്‍മാര്‍ക്ക് ഭിന്നാഭിപ്രായമാണുള്ളത്. തനിക്ക് മരണം സംഭവിച്ചേക്കുമെന്ന് ഭയക്കുന്ന യാത്രയാണെങ്കില്‍ മാതാപിതാക്കളുടെ അനുവാദം നിര്‍ബന്ധമാണെന്നാണ് ഹമ്പലി മദ്ഹബിന്റെ നിലപാട്. മരണം സംഭവിച്ചേക്കുമെന്ന ഭയമില്ലെങ്കില്‍ അനുവാദം നിര്‍ബന്ധമില്ല.

മാലികി മദ്ഹബ് പ്രകാരം യാത്ര കൊണ്ട് ലക്ഷ്യം വെക്കുന്ന അറിവിനനുസരിച്ച് വേര്‍തിരിച്ചിരിക്കുന്നു. നിര്‍ബന്ധമായ അറിവിന് വേണ്ടിയുള്ള യാത്ര ശാഫി, ഹനഫി മദ്ഹബുകളും അനുവദനീയമാക്കിയിരിക്കുന്നു. മൗസൂഅത്തുല്‍ ഫിഖ്ഹിയ്യ അല്‍കുവൈത്തിയയ്യയില്‍ അക്കാര്യം വിശദമാക്കുന്നു: മാതാപിതാക്കളുടെ അനുവാദമില്ലാതെ അറിവ് തേടിക്കൊണ്ടുള്ള യാത്ര കര്‍മശാസ്ത്ര പണ്ഡിതന്‍മാര്‍ അനുവദനീയമാക്കിയിട്ടുണ്ട്. അതിന്റെ വിശദാംശങ്ങള്‍ ചുവടെ നല്‍കുന്നു.

യാത്ര കാരണം മരണം സംഭവിച്ചേക്കുമെന്ന ഭയം ഉള്ള അവസ്ഥയെയും ഇല്ലാത്ത അവസ്ഥയെയും ഹനഫി മദ്ഹബ് വേര്‍തിരിക്കുന്നു. മരണം സംഭവിച്ചേക്കുമെന്ന് ഭയക്കാത്ത യാത്രയാണെങ്കില്‍ കച്ചവട യാത്രക്ക് സമാനമാണത്. മാതാപിതാക്കള്‍ക്ക് മകനെ നഷ്ടപ്പെട്ടേക്കുമെന്ന ഭയം നിലനില്‍ക്കുന്നുവെങ്കില്‍ കച്ചവടാവശ്യാര്‍ത്ഥമുള്ള യാത്രയുടെ വിധിയിലും വ്യത്യസ്താഭിപ്രായമുണ്ട്. മാതാപിതാക്കള്‍ ദരിദ്രരായിരിക്കുകയും യാത്ര പോകുന്ന മകനെ ആശ്രയിച്ച് കഴിയുന്നവരായിരിക്കുകയുമാണെങ്കില്‍ അവരുടെ അനുവാദമില്ലാതെ അവന് യാത്ര പോകാവതല്ല. എന്നാല്‍ മാതാപിതാക്കള്‍ മകനെ ആശ്രയിക്കാതെ ജീവിക്കുന്ന സമ്പന്നരാണെങ്കില്‍ അവരുടെ അനുവാദം ആവശ്യമില്ല. നിര്‍ബന്ധമായ അറിവ് നേടുന്നതിനാണെങ്കില്‍ മാതാപിതാക്കളുടെ അനുമതി ലഭിച്ചില്ലെങ്കിലും യാത്ര ചെയ്യാമെന്നതാണ് ശാഇഈ മദ്ഹബിന്റെ നിലപാട്.

കച്ചവടം, വിനോദം തുടങ്ങിയ കാര്യങ്ങള്‍ക്കെല്ലാം യാത്ര പതിവാക്കിയവരാണ് മനുഷ്യര്‍. എന്നാല്‍ അറിവ് തേടി യാത്ര ചെയ്യുന്നത് മാനുഷിക നന്മയുടെ ഭാഗമാണ്. അറിവിന്റെ മഹത്വം ഏറ്റവും ഉന്നതവും അമൂല്യവുമാണ്. അറിവ് അല്ലാത്തതെല്ലാം നീങ്ങിപ്പോകുമ്പോഴും അറിവ് നിലനില്‍ക്കും.

മൊഴിമാറ്റം: അബൂഅയാശ്‌

Facebook Comments
Show More

Related Articles

Close
Close